do Nowego Jorku to ekscytujące wyzwanie, ale i mnóstwo pytań: co zobaczyć, jak się poruszać, jak nie zbankrutować? Przygotowałem dla Was kompleksowy przewodnik, który pomoże Wam zaplanować niezapomnianą przygodę w Wielkim Jabłku, łącząc ikoniczne klasyki z nowoczesnymi atrakcjami i sprytnymi sposobami na oszczędności. Zanurzmy się w ten miejski labirynt!
Nowy Jork to miasto niezliczonych atrakcji odkryj klasyki, nowości i sposoby na oszczędności.
- Poznaj ikoniczne miejsca, takie jak Statua Wolności, Empire State Building czy Times Square, które musisz zobaczyć podczas pierwszej wizyty.
- Odkryj nowoczesne punkty widokowe, w tym The Edge i Summit One Vanderbilt, oferujące zapierające dech w piersiach perspektywy na Manhattan.
- Dowiedz się, jak zwiedzać Nowy Jork za darmo, korzystając z promu na Staten Island czy spacerując po Moście Brooklińskim i urokliwych dzielnicach.
- Zdobądź praktyczne wskazówki dotyczące transportu (metro OMNY/MetroCard), kart turystycznych (City Pass) i najlepszego czasu na podróż.
- Znajdź inspiracje dla miłośników sztuki i kultury, od muzeów po magiczne spektakle Broadwayu i koncerty gospel.
Nowy Jork po raz pierwszy? Odkryj miejsca, których nie możesz przegapić
Zanim zaczniesz zwiedzanie: kluczowe porady dla turysty z Polski
Zanim wyruszycie na podbój Nowego Jorku, warto zapoznać się z kilkoma praktycznymi wskazówkami, które ułatwią Wam podróż i pomogą uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek. Jako doświadczony podróżnik wiem, że odpowiednie przygotowanie to podstawa.
- Wiza/ESTA: Pamiętajcie, że obywatele Polski potrzebują wizy lub autoryzacji ESTA, aby wjechać do USA. Wniosek o ESTA należy złożyć online z odpowiednim wyprzedzeniem. To kluczowa kwestia, której nie można zostawić na ostatnią chwilę!
- Bezpieczeństwo: Nowy Jork jest generalnie bezpiecznym miastem, ale jak w każdej metropolii, warto zachować ostrożność. Uważajcie na kieszonkowców w zatłoczonych miejscach, szczególnie na Times Square czy w metrze. Unikajcie samotnych spacerów po mało uczęszczanych ulicach w późnych godzinach nocnych.
- Napiwki: W USA napiwki są niemal obowiązkowe i stanowią znaczącą część wynagrodzenia pracowników usług. W restauracjach i barach oczekuje się napiwku w wysokości 18-20% rachunku. Nie zapomnijcie o tym również w taksówkach czy u fryzjera. Zawsze sprawdzajcie, czy napiwek nie został już doliczony do rachunku (tzw. "gratuity").
- Najlepszy czas na wizytę: Moim zdaniem, wiosna (kwiecień-maj) i jesień (wrzesień-październik) oferują najprzyjemniejszą pogodę do zwiedzania. Lato bywa upalne i wilgotne, a zima mroźna, choć świąteczny klimat Nowego Jorku w grudniu jest absolutnie magiczny i warty doświadczenia, jeśli lubicie chłód.
Statua Wolności i Ellis Island: Jak zaplanować rejs do symbolu wolności?
Statua Wolności i Ellis Island to nie tylko ikony Nowego Jorku, ale przede wszystkim potężne symbole wolności i historii imigracji do Stanów Zjednoczonych. Rejs do tych miejsc to obowiązkowy punkt programu dla każdego, kto odwiedza miasto po raz pierwszy. Promy odpływają z Battery Park na Dolnym Manhattanie oraz z Liberty State Park w New Jersey. Bilety, kosztujące około 30 USD, warto rezerwować z dużym wyprzedzeniem, zwłaszcza jeśli chcecie wejść na koronę Statuy (co wymaga rezerwacji na wiele miesięcy naprzód!). Pamiętajcie, że na Ellis Island znajduje się fascynujące Muzeum Imigracji, które opowiada poruszające historie milionów ludzi. To doświadczenie, które naprawdę pozwala poczuć ducha Ameryki.
Empire State Building vs. Top of the Rock: Który widok na Manhattan wybrać?
To klasyczny dylemat każdego turysty w Nowym Jorku! Zarówno Empire State Building, jak i Top of the Rock oferują spektakularne widoki na Manhattan, ale każde z nich ma swój unikalny charakter. Empire State Building to ikona, kawałek historii i klasyka, której po prostu nie można pominąć. Widoki z jego tarasu na 86. piętrze są zapierające dech w piersiach, a samo wejście na ten legendarny budynek to przeżycie. Z kolei Top of the Rock, zlokalizowany w Rockefeller Center, oferuje moim zdaniem najlepszy widok na sam Empire State Building, co jest jego ogromną zaletą. Dodatkowo, z Top of the Rock roztacza się piękna panorama na Central Park. Koszt wstępu do obu atrakcji to około 40-50 USD. Jeśli macie czas i budżet, polecam odwiedzić oba, ale jeśli musielibyście wybrać, zastanówcie się: czy wolicie być na ikonie, czy widzieć ikonę na tle panoramy? Ja osobiście preferuję Top of the Rock za widok na ESB i Central Park.
Times Square: Jak poczuć energię tego miejsca i nie zginąć w tłumie?
Times Square to bijące serce Nowego Jorku, miejsce, które nigdy nie śpi, rozświetlone tysiącami neonów i bilbordów. To absolutna feeria zmysłów, którą trzeba zobaczyć, by zrozumieć. Aby poczuć jego energię i nie dać się przytłoczyć, proponuję kilka wskazówek. Najlepiej wybrać się tam wieczorem, kiedy światła są najbardziej imponujące. Spróbujcie znaleźć wolną ławkę na schodach przy czerwonych trybunach, usiądźcie i po prostu obserwujcie ten niesamowity spektakl ludzkiej różnorodności i miejskiego zgiełku. Unikajcie interakcji z przebranymi postaciami (np. Spider-Manem czy Myszką Miki), ponieważ często oczekują one napiwku za każde zdjęcie, a czasem potrafią być nachalne. Po prostu cieszcie się atmosferą, chłońcie widoki i dajcie się porwać temu szaleństwu to naprawdę unikalne doświadczenie.
Spacer po Moście Brooklińskim: Najlepsza pora na niezapomniane zdjęcia panoramy
Spacer po Moście Brooklińskim to jedna z moich ulubionych, a do tego całkowicie darmowych atrakcji Nowego Jorku. Oferuje on niezrównane widoki na panoramę Manhattanu, Statuę Wolności i rzekę East River. Aby zrobić naprawdę niezapomniane zdjęcia i uniknąć największych tłumów, polecam wybrać się na spacer o wschodzie lub zachodzie słońca. Złota godzina sprawia, że światło jest magiczne, a miasto wygląda absolutnie spektakularnie. Możecie zacząć spacer od strony Brooklynu (np. z DUMBO), idąc w kierunku Manhattanu wtedy widoki na wieżowce będą się przed Wami rozpościerać. Pamiętajcie, aby uważać na rowerzystów, którzy mają swoją wydzieloną ścieżkę, ale często zdarza im się wjeżdżać na część przeznaczoną dla pieszych.
Central Park: Zielone serce miasta, które oferuje znacznie więcej niż myślisz
Central Park to prawdziwa zielona oaza i płuca Nowego Jorku, miejsce, gdzie mieszkańcy i turyści uciekają od miejskiego zgiełku. To znacznie więcej niż tylko park to ogromny kompleks rekreacyjny, który oferuje mnóstwo darmowych atrakcji. Możecie odwiedzić Strawberry Fields, hołd dla Johna Lennona, podziwiać piękno Bethesda Terrace i Fountain, wynająć łódkę na jeziorze, a zimą pojeździć na łyżwach na słynnym lodowisku Wollman Rink. Park jest idealny na długie spacery, pikniki, bieganie czy po prostu relaks na trawie. Każda pora roku odkrywa jego inne oblicze, ale zawsze jest to miejsce, które pozwala odetchnąć i poczuć bliskość natury w sercu jednej z największych metropolii świata.
9/11 Memorial & Museum: Miejsce zadumy, które porusza do głębi
Wizyta w 9/11 Memorial & Museum to doświadczenie, które głęboko porusza i skłania do refleksji. Pomnik, składający się z dwóch ogromnych basenów z wodospadami, umieszczonych w miejscu dawnych wież World Trade Center, jest miejscem zadumy i hołdu dla ofiar ataków z 11 września 2001 roku. Muzeum natomiast, zlokalizowane pod ziemią, w sposób niezwykle wzruszający i szczegółowy opowiada historię tamtych wydarzeń, prezentując artefakty, osobiste przedmioty i świadectwa. To miejsce, które przypomina o tragedii, ale także o sile ludzkiego ducha i jedności. Przygotujcie się na to, że będzie to emocjonalnie intensywna wizyta, ale moim zdaniem, absolutnie konieczna, aby zrozumieć najnowszą historię Nowego Jorku i Ameryki.
Nowoczesne oblicze Wielkiego Jabłka: Odkryj nowe atrakcje
Bitwa o najlepszy widok: The Edge, Summit One Vanderbilt i One World Observatory
W Nowym Jorku trwa prawdziwa "wojna" o miano najlepszego punktu widokowego. Obok klasyków, takich jak Empire State Building i Top of the Rock, pojawiły się nowe, futurystyczne tarasy, które oferują zupełnie inne, często multimedialne doświadczenia. Każdy z nich ma coś wyjątkowego do zaoferowania, a wybór zależy od tego, czego szukacie. Moim zdaniem, warto rozważyć te nowoczesne opcje, aby zobaczyć miasto z zupełnie nowej perspektywy.
| Nazwa tarasu widokowego | Unikalne cechy i doświadczenie / Orientacyjny koszt |
|---|---|
| The Edge | Najwyższy otwarty taras widokowy na półkuli zachodniej. Oferuje szklaną podłogę, przez którą można patrzeć w dół na ulice Manhattanu. Idealny dla poszukiwaczy mocnych wrażeń i pięknych zdjęć. Znajduje się w futurystycznej dzielnicy Hudson Yards. Koszt: ok. 40-50 USD. |
| Summit One Vanderbilt | To nie tylko taras widokowy, ale przede wszystkim multimedialne doświadczenie. Składa się z kilku pięter, w tym lustrzanych sal, które tworzą iluzję nieskończoności, oraz szklanych boksów wystających poza budynek. Niesamowite wrażenia wizualne i artystyczne. Koszt: ok. 40-50 USD. |
| One World Observatory | Zlokalizowany w najwyższym budynku w USA, One World Trade Center. Oferuje panoramiczne widoki 360 stopni na cały Nowy Jork, od Statuy Wolności po Central Park. Doświadczenie rozpoczyna się od multimedialnej podróży windą, która w 47 sekund przenosi Was przez historię miasta. Koszt: ok. 40-50 USD. |
The High Line i Hudson Yards: Odkryj innowacyjny park i futurystyczną dzielnicę
The High Line to jeden z najbardziej innowacyjnych parków miejskich, jakie kiedykolwiek widziałem. Powstał na dawnej, podniesionej estakadzie kolejowej, przekształconej w zieloną oazę pełną roślinności, instalacji artystycznych i punktów widokowych na miasto. To fantastyczne miejsce na spacer, gdzie można podziwiać sztukę uliczną i architekturę. Spacerując High Line, dotrzecie do Hudson Yards najnowszej, futurystycznej dzielnicy Nowego Jorku. To kompleks drapaczy chmur, luksusowych sklepów i restauracji, a jego centralnym punktem jest The Vessel intrygująca, spiralna konstrukcja, która niestety obecnie jest zamknięta dla zwiedzających. Mimo to, sama dzielnica robi wrażenie swoją nowoczesnością i rozmachem.
Nowy Jork za darmo: Jak zwiedzać miasto i nie zbankrutować
Staten Island Ferry: Najlepszy darmowy rejs z widokiem na Statuę Wolności
Jeśli szukacie sposobu na podziwianie Statuy Wolności i panoramy Manhattanu bez wydawania ani centa, Staten Island Ferry to idealne rozwiązanie! To nie jest atrakcja turystyczna, lecz regularny prom komunikacyjny, który kursuje między Dolnym Manhattanem (Whitehall Terminal) a Staten Island. Rejs trwa około 25 minut w jedną stronę i oferuje spektakularne, darmowe widoki. Promy kursują bardzo często, więc nie musicie się martwić o rozkład. Po prostu wejdźcie na pokład, zajmijcie miejsce na otwartym pokładzie (najlepiej po prawej stronie, płynąc ze Staten Island na Manhattan, lub po lewej, płynąc w drugą stronę) i cieszcie się widokami. Pamiętajcie, że po dotarciu na Staten Island musicie wysiąść i ewentualnie wsiąść na kolejny prom powrotny.
Od DUMBO po Greenwich Village: Najpiękniejsze dzielnice na darmowy spacer
Nowy Jork to miasto, które najlepiej poznaje się na piechotę. Spacerowanie po jego różnorodnych dzielnicach to fantastyczny sposób na darmowe zwiedzanie i poczucie prawdziwej atmosfery. Koniecznie wybierzcie się do DUMBO na Brooklynie, skąd roztaczają się kultowe widoki na Most Brookliński i Manhattan Bridge, a brukowane ulice i urokliwe kawiarnie tworzą niepowtarzalny klimat. To idealne miejsce na zdjęcia! Następnie przenieście się do Greenwich Village na Manhattanie to historyczna dzielnica bohemy, pełna urokliwych uliczek, zabytkowych kamienic i małych parków. Poczujecie się tu jak w zupełnie innym świecie. Nie zapomnijcie też o Bushwick, o którym opowiem więcej za chwilę, gdzie sztuka uliczna tętni życiem na każdym kroku.
Grand Central Terminal: Odkryj tajemnice najpiękniejszego dworca na świecie
Grand Central Terminal to nie tylko dworzec, ale prawdziwe arcydzieło architektury Beaux-Arts i jedno z najpiękniejszych wnętrz w Nowym Jorku. Wejście do niego jest darmowe i absolutnie obowiązkowe! Podziwiajcie jego majestatyczne sklepienie z gwiazdozbiorem, imponujące kasy biletowe i tętniącą życiem główną halę. Koniecznie odwiedźcie też Whispering Gallery miejsce, gdzie stojąc w przeciwległych rogach, możecie słyszeć szept drugiej osoby, co jest fascynującym akustycznym zjawiskiem. To miejsce, które łączy historię z codziennym życiem miasta i zawsze robi na mnie ogromne wrażenie.
Bushwick Collective: Gdzie znaleźć najlepszą sztukę uliczną w Nowym Jorku?
Dla miłośników sztuki ulicznej i alternatywnych klimatów, Bushwick Collective na Brooklynie to prawdziwa gratka i kolejna darmowa atrakcja. To dynamiczna galeria pod gołym niebem, gdzie ściany budynków pokryte są niesamowitymi muralami i graffiti, tworzonymi przez artystów z całego świata. Co roku murale są odświeżane i zmieniane, więc za każdym razem można odkryć coś nowego. Spacerując po ulicach Bushwick, poczujecie puls kreatywności i zobaczycie Nowy Jork z zupełnie innej perspektywy niż turystyczne centrum. To idealne miejsce na unikalne zdjęcia i zanurzenie się w autentycznej, artystycznej atmosferze. Dojazd metrem jest prosty i szybki.
Nowy Jork dla koneserów: Atrakcje dla miłośników sztuki i kultury
The Met czy MoMA? Przewodnik po najważniejszych muzeach miasta
Nowy Jork to raj dla miłośników sztuki, a dwa najważniejsze muzea to Metropolitan Museum of Art (The Met) i Museum of Modern Art (MoMA). Wybór między nimi zależy od Waszych preferencji. The Met to prawdziwa encyklopedia sztuki jego kolekcje obejmują dzieła z całego świata i z różnych epok, od starożytnego Egiptu, przez europejskie malarstwo, po sztukę azjatycką i amerykańską. Można tam spędzić cały dzień i wciąż nie zobaczyć wszystkiego. Z kolei MoMA koncentruje się na sztuce nowoczesnej i współczesnej, prezentując dzieła takich mistrzów jak Picasso, Van Gogh, Warhol czy Pollock. Jeśli interesuje Was awangarda, kubizm, impresjonizm czy pop-art, MoMA będzie strzałem w dziesiątkę. Koszt wstępu do obu muzeów to około 30 USD. Moja rada: wybierzcie jedno i poświęćcie mu odpowiednio dużo czasu, zamiast próbować "zaliczyć" oba w pośpiechu.
Magia Broadwayu: Jak i gdzie kupić bilety na spektakl, by nie przepłacić?
Spektakl na Broadwayu to jedno z tych doświadczeń, które na zawsze pozostają w pamięci. Magia świateł, talent aktorów i niezapomniane melodie tworzą coś naprawdę wyjątkowego. Ceny biletów mogą być wysokie, ale istnieje kilka sposobów, by nie przepłacić:
- Kioski TKTS: To legenda Broadwayu! Kioski TKTS (np. na Times Square) sprzedają bilety na spektakle tego samego dnia z rabatem 20-50%. Warto ustawić się w kolejce wcześnie rano, aby mieć większy wybór.
- Loteria biletowa: Wiele teatrów oferuje codzienne loterie na bilety w bardzo niskich cenach (często ok. 30-40 USD). Można wziąć w nich udział online lub osobiście. To świetna opcja, jeśli macie elastyczny plan.
- Oficjalne strony internetowe: Kupując bilety z wyprzedzeniem na oficjalnych stronach teatrów lub Ticketmaster, macie pewność najlepszych miejsc i cen, bez ryzyka oszustwa.
- Unikajcie koników: Nigdy nie kupujcie biletów od ulicznych sprzedawców. Ryzykujecie, że bilety będą fałszywe lub znacznie przepłacone.
Niezależnie od tego, czy wybierzecie klasyczny musical, czy nową produkcję, Broadway to inwestycja w niezapomniane wspomnienia.
Gospel na Harlemie: Duchowe i muzyczne doświadczenie, które warto przeżyć
Uczestnictwo w nabożeństwie gospel na Harlemie to unikalne, duchowe i muzyczne doświadczenie, które głęboko porusza. To nie tylko koncert, ale autentyczna część życia lokalnej społeczności. Energia, pasja i niesamowite głosy chóru gospel sprawiają, że nawet osoby niezwiązane z wiarą poczują coś wyjątkowego. Aby wziąć udział, wybierzcie jeden z kościołów na Harlemie (np. Abyssinian Baptist Church, Canaan Baptist Church, Greater Refuge Temple). Pamiętajcie o kilku zasadach:
- Szacunek: To jest nabożeństwo, a nie atrakcja turystyczna. Ubierzcie się odpowiednio (nie plażowo), zachowujcie ciszę i szacunek dla wiernych.
- Czas trwania: Nabożeństwa mogą trwać 2-3 godziny. Bądźcie przygotowani na dłuższe siedzenie.
- Wybór kościoła: Niektóre kościoły są bardziej otwarte na turystów niż inne. Warto sprawdzić opinie i zasady przed wizytą.
To doświadczenie, które pozwala zajrzeć w głąb kultury afroamerykańskiej i poczuć niesamowitą energię wspólnoty.
Praktyczny przewodnik: Zwiedzanie Nowego Jorku krok po kroku
Jak działa metro? Wszystko o systemie OMNY i MetroCard
Metro w Nowym Jorku to krwiobieg miasta szybkie, efektywne i działające 24/7. Bez niego trudno wyobrazić sobie sprawne poruszanie się po Manhattanie i innych dzielnicach. Obecnie dominują dwa systemy płatności:
- OMNY (One Metro New York): To nowoczesny system płatności zbliżeniowych. Wystarczy przyłożyć swoją kartę płatniczą (debetową/kredytową z funkcją zbliżeniową) lub smartfon/zegarek z podpiętą kartą do czytnika na bramce. System automatycznie naliczy opłatę za przejazd. Jest to najwygodniejsza opcja dla większości turystów, ponieważ eliminuje potrzebę zakupu dodatkowej karty.
- MetroCard: Tradycyjna, plastikowa karta, którą można kupić i doładować na stacjach metra. Dostępne są bilety jednorazowe (Single Ride, ok. 2.90 USD) oraz karty okresowe (np. 7-Day Unlimited Pass za ok. 34 USD), które pozwalają na nieograniczoną liczbę przejazdów przez 7 dni. Jeśli planujecie intensywne zwiedzanie i częste korzystanie z metra, 7-dniowa MetroCard może być bardziej opłacalna niż płacenie OMNY za każdy przejazd, ponieważ po 12 przejazdach w tygodniu system OMNY również przestaje naliczać opłaty.
Wskazówki:
- Zawsze sprawdzajcie kierunek pociągu (Uptown/Downtown) przed wejściem na peron.
- Mapy metra są dostępne na stacjach i online.
- Nie bójcie się pytać Nowojorczycy są zaskakująco pomocni.
City Pass czy to się opłaca? Analiza najpopularniejszych kart turystycznych
Karty turystyczne to popularne rozwiązanie, które może pomóc zaoszczędzić czas i pieniądze podczas zwiedzania Nowego Jorku. Czy się opłacają? To zależy od Waszego planu podróży i liczby atrakcji, które chcecie zobaczyć. Ja zawsze polecam dokładnie przeanalizować, które atrakcje chcecie odwiedzić, a następnie porównać koszt pojedynczych biletów z ceną karty. Oto przegląd najpopularniejszych opcji:
| Nazwa karty turystycznej | Jak działa i dla kogo jest przeznaczona (korzyści / orientacyjne oszczędności) |
|---|---|
| New York CityPASS | Oferuje wstęp do 5-6 najpopularniejszych atrakcji (np. Empire State Building, Statua Wolności, The Met, Top of the Rock). Jest to stały zestaw atrakcji. Idealny dla osób, które odwiedzają Nowy Jork po raz pierwszy i chcą zobaczyć klasyki. Pozwala zaoszczędzić około 40% w porównaniu do zakupu pojedynczych biletów. |
| New York Pass | Karta "all-inclusive", która daje dostęp do ponad 100 atrakcji przez określoną liczbę dni (np. 1, 2, 3, 5, 7 lub 10 dni). Najlepsza dla bardzo aktywnych turystów, którzy planują zwiedzać intensywnie i zobaczyć jak najwięcej. Może przynieść największe oszczędności, jeśli wykorzystacie ją w pełni. |
| Go City New York Explorer Pass | Pozwala wybrać określoną liczbę atrakcji (np. 3, 4, 5, 7 lub 10) z listy ponad 90. Daje dużą elastyczność, ponieważ nie jesteście ograniczeni czasowo (karta jest ważna przez 60 dni od pierwszej aktywacji). Dobra opcja dla tych, którzy mają konkretne atrakcje na liście, ale nie chcą czuć presji zwiedzania każdego dnia. |
Moja rada: stwórzcie listę swoich "must-see" i przeliczcie. Często karty te oferują również szybsze wejście do niektórych atrakcji, co jest nieocenioną zaletą!
Przeczytaj również: Karlowe Wary: Przewodnik po atrakcjach, źródłach i pamiątkach
Kiedy najlepiej lecieć do Nowego Jorku? Porównanie sezonów
Wybór odpowiedniego czasu na podróż do Nowego Jorku może znacząco wpłynąć na Wasze wrażenia. Każdy sezon ma swoje unikalne zalety i wady:
- Wiosna (kwiecień-maj): To moim zdaniem najlepszy czas na wizytę. Pogoda jest przyjemna, umiarkowana, parki kwitną, a miasto budzi się do życia. Tłumy są mniejsze niż latem, a ceny lotów i zakwaterowania mogą być nieco niższe.
- Lato (czerwiec-sierpień): Nowy Jork tętni życiem, jest mnóstwo festiwali, koncertów plenerowych i aktywności. Niestety, lato bywa bardzo upalne i wilgotne, co może utrudniać długie spacery. To również szczyt sezonu turystycznego, więc spodziewajcie się większych tłumów i wyższych cen.
- Jesień (wrzesień-październik): Kolejny świetny okres. Pogoda jest zazwyczaj słoneczna i rześka, a liście w Central Parku i innych parkach przybierają piękne, jesienne barwy. To idealny czas na spacery i podziwianie miasta.
- Zima (listopad-marzec): Może być bardzo zimno i śnieżnie, ale jeśli marzycie o świątecznym klimacie, grudzień w Nowym Jorku jest absolutnie magiczny choinka pod Rockefeller Center, świąteczne wystawy sklepowe i lodowiska. Styczeń i luty to najzimniejsze miesiące, ale także czas, kiedy ceny są najniższe, a tłumy najmniejsze.
Ostateczny wybór zależy od Waszych preferencji pogodowych i tego, jaką atmosferę miasta chcecie doświadczyć.
